Kwas moczowy jest końcowym produktem rozpadu puryn w organizmie. Puryny są naturalnymi organicznymi związkami chemicznymi zawierającymi atom azotu, budującymi kwasy nukleinowe (DNAi RNA). Ponadto uczestniczą w wielu procesach fizjologicznych oraz w przemianach energetycznych w komórce. Są produkowane przez organizm, ale i też dostarczane z pożywieniem, szczególnie bogatym w białko. Produkty bogate w puryny to przede wszystkim podroby (wątróbka, nerki), czerwone mięso, ryby morskie, owoce morza, napoje alkoholowe (wino, piwo). Kwas moczowy w znacznej części usuwany jest przez nerki i wydalany wraz z moczem, w mniejszym stopniu wydalany jest przez przewód pokarmowy wraz z kałem.
Wraz z oznaczaniem kwasu moczowego w porcji moczu zaleca się równoczesne oznaczenie stężenia kwasu moczowego we krwi. Oznaczenie obydwóch parametrów umożliwią zdobycie kompletnej informacji na temat funkcjonalności nerek. Interpretacja wyniku stężenia kwasu moczowego w porcji moczu jest trudniejsza, bardziej miarodajne jest oznaczenie tego związku w dobowej zbiórce moczu.
Hiperurykemia to podwyższone stężenie kwasu moczowego we krwi, które może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, takich jak dna moczanowa (artretyzm) i kamica nerkowa, poprzez odkładanie się kryształów moczanu sodu w stawach i nerkach. Przyczyny obejmują nadmierną produkcję puryn, nadmierną podaż puryn z pożywieniem lub zmniejszone wydalanie kwasu moczowego, często związane z niewydolnością nerek. Rzadko przyczyną jest podłoże genetyczne – wrodzone zaburzenia metabolizmu puryn.
Wysoki poziom kwasu moczowego w moczu świadczy o jego nadmiernym gromadzeniu, wynikającego najczęściej z diety bogatej w puryny. Innymi przyczynami mogą być otyłość, nadciśnienie, cukrzyca lub stosowanie niektórych leków, rzadziej istniejące choroby nerek czy nowotwory. Podwyższone stężenie kwasu moczowego może być również związane z atakiem dny moczanowej, chemioterapią nowotworów, terapią cyklosporyną po transplantacji, głodówką, zatruciem, spożywaniem alkoholu, nadczynnością tarczycy, nadczynnością przytarczyc, a także stosowaniem niektórych leków (np. L- dopa, diuretyki). Obniżone stężenie może wynikać ze stosowania niektórych leków (allopurinol, salicylany).
Ocena kwasu moczowego w pojedynczej próbce moczu jest mniej dokładnym badaniem w porównaniu do oznaczenia poziomu tego analitu w dobowej zbiórce moczu. Tłumaczy to fakt, że wydalanie kwasu moczowego z moczem zmienia się w ciągu dnia i jest zależna od diety, nawodnienia oraz aktywności fizycznej.
Przygotowanie do badania:
Porcja moczu
- Powinna być to porcja moczu oddana po nocy, pobrana ze środkowego strumienia po zachowaniu higieny intymnej (po dokładnym umyciu zewnętrznych narządów płciowych przy użyciu ciepłej wody i mydła).
- Mocz należy oddać do jednorazowego naczynia.
- W przypadku małych dzieci i niemowląt mocz zbiera się do specjalnego woreczka zakupionego w aptece (inny dla chłopca, inny dla dziewczynki). Woreczek nie powinien być przyklejony dłużej niż jedną godzinę.
- Pobrany mocz należy dostarczyć w ciągu 1 godziny do laboratorium.
- Kobiety powinny wykonać badanie przynajmniej 3 dni po menstruacji.
- Dzień przed planowanym badaniem zaleca się zachować wstrzemięźliwość płciową.
- W przypadkach nagłych mocz może być oddany o dowolnej porze dnia, bez specjalnego przygotowania.
Czas oczekiwania na wynik:
1 dzień roboczy
« Wróć do listy terminów