Aminotransferaza asparaginianowa (w skrócie AST, AspAT, GOT od ang. glutamate-oxalaceta tetransaminase) jest narządowo nieswoistym i wielofunkcyjnym enzymem. W organizmie w występuje w postaci dwóch izoform: cytoplazmatycznej (AST1) i mitochondrialnej (AST2). Uczestniczy w wielu ważnych procesach metabolicznych organizmu zachodzących w mięśniu sercowym, wątrobie i nerkach. Bierze udział w syntezie neuroprzekaźników i nukleotydów. Podstawową  fizjologiczną rolą tego enzymu jest synteza L-asparaginianu (L-Asp), który jest niezbędny w wielu ważnych procesach metabolicznych.

Aminotransferaza asparaginianowa jest obecna w największych ilościach w komórkach mięśnia sercowego i wątroby. W mniejszych ilościach występuje także w mięśniach szkieletowych, nerkach, mózgu, trzustce, płucach oraz w erytrocytach i leukocytach.

Badanie aktywności AST w surowicy krwi jest zlecane u pacjentów z silnymi bólami brzucha,  puchliną brzuszną, gorączką, obniżonym łaknieniem, nudnościami, wymiotami, osłabieniem, zmęczeniem, zażółceniem skóry i błon śluzowych, ciemnym moczem, odbarwionym stolcem czy świądem skóry.

Oznaczenie aktywności AST znalazło zastosowanie jako test przesiewowy w rozpoznawaniu, ocenie stopnia ciężkości oraz w diagnostyce różnicowej chorób wątroby. Ponadto jest wykorzystywane do oceny skuteczności stosowanej terapii i monitorowania leczenia lekami potencjalnie szkodliwymi dla wątroby. Badanie aktywności AST często jest zlecane równocześnie z oznaczeniem aminotransferazy alaninowej (ALT) i innych wskaźników funkcji wątroby, takich jak fosfataza alkaliczna, białko całkowite i bilirubina, co pomaga w różnicowaniu chorób wątroby. W większości chorób wątroby AST wykazuje mniejszą czułość niż ALT.

Główną przyczyną wzrostu aktywności tego enzymu w surowicy krwi są ostre stany zapalne wątroby. Najwyższe wartości tego parametru obserwuje się w przypadku toksycznego lub niedokrwiennego uszkodzenia wątroby. W wyniku uszkodzenia wątroby dochodzi do uwolnienia aminotransferazy alaninowej do krwi, zwykle zanim pojawią się wyraźne objawy kliniczne, takie jak żółtaczka (zażółcenie skóry oraz białkówek oczu).

Zwiększenie aktywności AST ponad 10-krotnie w stosunku do górnej granicy wartości referencyjnych jest zwykle związane z ostrym zapaleniem wątroby (najczęściej spowodowanym infekcją wirusową), zawałem mięśnia sercowego oraz uszkodzeniem mięśni szkieletowych. Tak wysoka aktywność tego enzymu utrzymuje się zwykle 1-2 miesiące i w ciągu 3-6 miesięcy ulega normalizacji. W przypadku toksycznego (np. w wyniku spożycia toksycznych dawek alkoholu lub zatrucia lekami hepatotoksycznymi) lub niedokrwiennego uszkodzenia wątroby aktywność aminotransferazy asparaginianowej może znacznie wzrosnąć. W przewlekłym zapaleniu wątroby, przewlekłych chorobach mięśni i ostrej niewydolności nerek aktywność AST zwykle nie przekracza 4-krotnej górnej granicy wartości referencyjnych.

Często zdarza się, że aktywność aminotransferazy asparaginianowej waha się pomiędzy wartością prawidłową a nieznacznie podwyższoną. W takich przypadkach lekarze zlecają powtórne wykonie oznaczenia w celu sprawdzenia czy zmiany wykazują określoną prawidłowość. Umiarkowany wzrost aktywności tego enzymu obserwowany jest podczas niedrożności przewodów żółciowych, marskości wątroby oraz w nowotworach wątroby. Należy jednak zaznaczyć, że AST nie jest enzymem swoistym tylko dla wątroby, dlatego nieznacznie lub umiarkowanie podwyższona jego aktywność w surowicy krwi może być związana z:

  • chorobami mięśnia sercowego takimi jak zawał mięśnia sercowego (szczyt aktywności AST ma miejsce w 4-6 godzinie od zawału) lub zapalenie mięśnia sercowego
  • przebytymi operacjami kardiochirurgicznymi, interwencjami wewnątrznaczyniowymi przeprowadzanymi na naczyniach wieńcowych, wykonaniem masażu serca
  • uszkodzeniem mięśni szkieletowych w wyniku urazów, zmiażdżenia, zatruć, dystrofii mięśniowych, chorób nerwowo-mięśniowych
  • intensywnym wysiłkiem fizycznym
  • mononukleozą zakaźną
  • chorobami trzustki
  • stosowaniem niektórych leków, np. leków psychotropowych, statyn
  • stosowaniem niektórych ziół
  • chorobami tarczycy

Aktywność AST w zawale mięśnia serca i przy uszkodzeniu mięśni, zwykle znacznie bardziej wzrasta w porównaniu do ALT.



 

Przygotowanie do badania: Pacjent musi być na czczo. Na badanie należy się zgłosić między 7:00 a 10:00 rano.

Zwiększona aktywność AST może być spowodowana wysiłkiem fizycznym lub zastrzykami domięśniowymi.

Wiele leków wydawanych na receptę oraz preparatów farmaceutycznych dostępnych bez recepty może powodować wzrost aktywności AST (np. leki przeciwbólowe, przeciwzapalne, sulfonamidy, antybiotyki, sterydy anaboliczne, duże dawki witaminy C). Pacjent u którego stwierdzono podwyższoną aktywność tego enzymu w surowicy krwi powinien poinformować swojego lekarza prowadzącego o stosowanych w ostatnim czasie lekach i/lub parafarmaceutykach.

Aktywność AST może być zmniejszona w okresie ciąży.

Czas oczekiwania na wynik: 1 dzień roboczy

 

« Wróć do listy terminów

Newsletter

Zapisz się do Naszej listy kontaktowej, aby raz w tygodniu otrzymywać aktualności z Naszej strony, oraz informacje o najnowszych Promocjach!

Dziękujemy za zapisanie się do Neszego Newslettera!