Insulinooporność definiowana jest jako stan obniżonej wrażliwości tkanek organizmu na działanie insuliny mimo prawidłowego lub podwyższonego stężenia tego hormonu w surowicy krwi. Może mieć charakter pierwotny, czyli uwarunkowany genetycznie lub wtórny, czyli nabyty. Jej przebieg może być bezobjawowy, ale może ujawniać się jako różnorodne zaburzenia, takie jak upośledzona tolerancja glukozy, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, otyłość typu aneroidalnego czy nadciśnienie tętnicze. Zjawisko insulinooporności odgrywa istotną rolę w patogenezie cukrzycy typu 2. Obserwowane jest również w otyłości, akromegalii, chorobie Cushinga, niedoczynności tarczycy, zespole policystycznych jajników, chorobach serca, zespole metabolicznych, marskości wątroby i cukrzycy typu 1.
Wskaźnik HOMA-IR (Homeostatic Model Assessment for Insulin Resistance) jest narzędziem, które pozwala na orientacyjną ocenę insulinooporności oraz funkcji komórek beta trzustki odpowiedzialnych za produkcję insuliny.Obliczany jest za pomocą modelu matematycznego, który uwzględnia poziom insuliny oraz poziom glukozy na czczo. Fluktuacje wskaźnika HOMA-IR są naturalnym zjawiskiem, wynikającym z faktu, że jest to parametr dynamiczny, a jego zmiany mogą wynikać z czynników fizjologicznych (dynamika procesów metabolicznych, proces wydzielania insuliny przez komórki beta trzustki), stylu życia lub rozwoju chorób. Wahania wskaźnika wraz ze wzrostem wartości wskaźnika HOMA-IR mogą wynikać z nieprzestrzegania zasad, takich jak: pobranie krwi w godzinach porannych, zachowanie min. 8-12 godzinnej przerwy od ostatniego posiłku, wypoczynek nocny. Ponadto wpływ na wzrost i wahania HOMA-IR ma zła dieta, brak aktywności fizycznej, wysoki poziom stresu oraz niektóre schorzenia, np. niedoczynność tarczycy, zespół policystycznych jajników (PCOS), nadciśnienie tętnicze krwi, stosowanie leków (np. sterydy). Zmiana diety na dietę o niskim indeksie glikemicznym, redukcja masy ciała, regularna aktywność fizyczna oraz stosowanie leków (np. metformina) obniżają insulinooporność, zmniejszając tym samym wartość HOMA-IR. Pojedynczy, podwyższony wynik nie zawsze oznacza insulinooporność i powinien być skonultowany z lekarzem.Interpretacja wyników wskaźnika HOMA-IR wymaga wzięcia pod uwagę kontekstu klinicznego pacjenta. Wyniki powinny być interpretowane w połączeniu z innymi badaniami laboratoryjnymi oraz danymi klinicznymi.
Przygotowanie do badania:
Pacjent powinien być na czczo, czyli 8-12 godzin po ostatnim posiłku. Na badanie należy zgłosić się po wypoczynku nocnym, w godz. 6:30-10:30 lub według wskazań lekarza.
Czas oczekiwania na wynik:
1 dzień roboczy