Dyskomfort w obrębie jamy brzusznej stanowi jedną z najczęstszych dolegliwości zgłaszanych przez pacjentów podczas wizyty u lekarza specjalisty. Jego podłożem mogą być: nieswoiste zapalenie jelit (ang. inflammatory bowel diseases, IBD) oraz zespół jelita drażliwego (ang. irritable bowel syndrome, IBS).
Nieswoiste zapalenia jelit stanowią duży problem diagnostyczny i terapeutyczny. Standardowo wykorzystywane metody diagnostyczne, takie jak badania endoskopowe, histopatologiczne oraz radiologiczne, należą do badań inwazyjnych jak i kosztownych . Z tego też względu zaczęto poszukiwanie nowych metod ułatwiających proces diagnozowania.
Kalprotektyna jet białkiem należącym do rodziny białek S100. Zbudowana jest z z podjednostek 8 kD (MPR8) oraz 14 kD (MPR 14). Zalicza się ją do białek ostrej fazy. Kalprotektyna występuje głównie w ziarnistościach oraz cytoplazmie neutrofili i stanowi około połowę cytoplazmatycznych białek (30-60%). W mniejszych ilościach obecna jest w monocytach i makrofagach. Neutrofile, stanowiące główny składnik nacieku zapalnego w przewodzie pokarmowym, nie wydzielają aktywnie kalprotektyny, ale jest ona uwalniana z nich na skutek śmierci lub uszkodzenia komórki. Pełni ona regulatorową rolę w reakcjach zapalnych, jako czynnik antybakteryjny i antyproliferacyjny. Ogranicza wzrost i przyleganie patogennych bakterii do komórek śluzówki jelit.
Obecnie oznaczenie kalprotektyny w stolcu jest uznanym markerem w diagnostyce nieswoistych chorób zapalnych jelit (zwłaszcza choroby Leśniowskiego-Crohna), monitorowaniu stanu zdrowienia (wygojenia śluzówki) oraz prognozowania zaostrzeń nieswoistych chorób zapalnych jelit. Pomiar kalprotektyny jest prostym, nieinwazyjnym testem pierwszego rzutu, który wyraźnie pozwala rozróżnić nieswoiste zapalenie jelit (ang. inflammatory bowel diseases, IBD) od zespołu jelita drażliwego (ang. irritable bowel syndrome, IBS) i od innych funkcjonalnych zaburzeń. Wykazano, że jest on najbardziej czuły i specyficznym testem dla tego rozróżnienia, przewyższającym testy z krwi, takie jak CRP i ESR. Poziom kalprotektyny w kale koreluje bezpośrednio z ilością granulocytów neutrofilnych w świetle jelita, a zatem jest specyficznie podwyższony w stanach nieswoistego zapalenia jelit (IBD), takich jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy choroba Leśniowskiego-Crohna.
Poziom kalprotektyny oznaczanej w kale koreluje z aktywnością choroby i pozwala przewidzieć nawrót choroby IBD (nieswoistego zapalenia jelit). Ocena stężenia kalprotektyny w kale pozwala uchwycić moment bezobjawowego narastania zmian zapalnych w przewodzie pokarmowym i zastosować odpowiednio wcześnie, bardziej agresywną terapię, by zapobiec ostremu rzutowi choroby. U pacjentów z chorobami zapalnymi jelit, którzy osiągnęli remisję, stężenie kalprotektyny w kale obniża się.
Należy jednak pamiętać, że kalprotektyna w kale nie jest markerem specyficznym tylko dla nieswoistych zapaleń. Jej stężenie wzrasta także w: nowotworach jelita grubego, aktywnych schorzeniach reumatycznych, ostrym zapaleniu trzustki, marskości wątroby, zapaleniu płuc, po znacznym wysiłku i w trakcie przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Z kolei po intensywnym leczeniu hormonami kory nadnerczy jej stężenie obniża się.
Kiedy należy wykonać oznaczenie kalprotektyny w kale?
Jeśli cierpisz na:
- zmieniony rytm wypróżnień (naprzemienne występowanie biegunek oraz zaparć)
- bóle brzucha
- wzdęcia i nadmierne gazy
Badanie wykonywane jest metodą FEIA (Phadia ImmunoCAP). Test posiada europejski certyfikat jakości IVD-R.
Pobranie materiału:
Kał przeznaczony do pobrania materiału powinien zostać oddany na czysty papier toaletowy. Nie powinno się oddawać kału do muszli klozetowej, ponieważ woda i mocz mogą spowodować zanieczyszczenie próbki, a środki chemiczne mogą interferować w oznaczeniu. Porcję kału wielkości orzecha laskowego należy pobrać z różnych miejsc tej samej próbki kału za pomocą łopatki dołączonej do specjalnego jednorazowego opakowania. Ze względu na możliwość fermentacji, standardowy pojemnik na kał, powinien być wypełniony najwyżej do 2/3 jego pojemności.
Pobrane próbki kału należy dostarczyć do laboratorium możliwie jak najszybciej od momentu pobrania (dopuszczalne jest przechowanie próbki w temperaturze lodówki do 24 h). Materiał do badania przyjmowany jest od poniedziałku do soboty w godzinach pracy laboratorium.
Na poziom kalprotektyny kale mogą wpływać: przyjmowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), krwawienia powyżej 100 ml, nowotwory oraz leczenie hormonami kory nadnerczy.
Czas oczekiwania na wynik:
7 dni roboczych
Badanie wykonywane jest metodą FEIA (Phadia ImmunoCAP). Test posiada europejski certyfikat jakości IVD-R.
« Wróć do listy terminów