W diagnostyce cukrzycy typu 1 (T1DM, ang. type 1 diabetes mellitus) kluczową rolę odgrywają autoprzeciwciała charakterystyczne dla cukrzycy, które mogą być wykrywane miesiące, a nawet lata przed ujawnieniem się choroby.
W celu potwierdzenia podłoża autoimmunologicznego cukrzycy można wykonać oznaczenie autoprzeciwciał:
- GAD – p/ciała przeciwko dekarboksylazie kwasu glutaminowego (glutamic acid decarboxylase antibodies ),
- ICA – p/ciała przeciwko komórkom wysp trzustkowych (islet cell antibodies ),
- IA2A – p/ciała przeciwko fosfatazie tyrozynowej (tyrosine phosphatase-protein antibodies ),
- AA – p/ciała przeciwko insulinie endogennej (insulin autoantibodies ),
- ZnT8A – p/ciała przeciwko białku transportującemu cynk 8 (zinc transporter 8 antibodies ).
Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD), w przypadku cukrzycy u osób w wieku rozwojowym, pierwotna diagnostyka hiperglikemii lub rewizja diagnozy powinna obejmować oznaczenie przeciwciał anty-GAD oraz jednego lub dwóch z następujących: ICA, IA-2A, IAA, ZnT8A. Oznaczenie kilku autoprzeciwciał jednocześnie zwiększa trafność diagnostyczną oraz odgrywa ważną rolę w prognozowaniu rozwoju choroby.
Przeciwciała przeciwko dekarboksylazie kwasu glutaminowego (anty-GAD) znalazły zastosowanie w diagnostyce cukrzycy typu 1, cukrzycy LADA oraz w ocenie ryzyka rozwoju cukrzycy typu 1 u osób spokrewnionych z chorymi na cukrzycę o podłożu autoimmunologicznym. Anty-GAD należą do grupy przeciwciał przeciwwyspowych występujących w autoimmunologicznej postaci cukrzycy typu 1. W wyniku tej choroby dochodzi do autoimmunologicznego niszczenia komórek beta wysp Langerhansa trzustki. Konsekwencją tego procesu jest zanik wydzielania insuliny. Objawy kliniczne występują gdy uszkodzonych zostanie ponad 80% komórek, co wiąże się z długim okresem bezobjawowym choroby. Przeciwciała anty-GAD mogą być wykryte w surowicy pacjenta nawet 10 lat przed wystąpieniem objawów klinicznych. Stanowią marker wczesnego procesu autoimmunizacyjnego uszkodzenia komórek beta trzustki.
Cukrzyca typu LADA to późno ujawniająca się cukrzyca o podłożu autoimmunologicznym u osób dorosłych, rozpoznawana najczęściej w 4-5 dekadzie życia i jest często mylona z cukrzycą typu 2. Rozpoznanie tego typu cukrzycy oparte jest na wykryciu przeciwciał anty-GAD w surowicy pacjenta, które nie są obecne w cukrzycy typu 2.
Przeciwciała anty-GAD są wykrywane także u chorych na rzadką neurologiczną chorobę o autoimmunologicznym podłożu – zespole sztywnego człowieka.
Przygotowanie do badania:
Pacjent nie musi być na czczo. Na badanie można zgłaszać się cały dzień, w godzinach pracy laboratorium.
Czas oczekiwania na wynik:
15 dni roboczych
« Wróć do listy terminów