Wapń to pierwiastek, który stanowi około 99% całkowitej masy mineralnej w ludzkim organizmie. Jest niezwykle ważnym makroelementem, który odgrywa istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu. Stanowi podstawowy budulec kości i zębów, zapewniając im wytrzymałość i zapobiegając demineralizacji. Jednak jego rola w oragnizmie nie ogranicza się tylko do układu kostno-szkieletowego. Ten makroelement bierze czynny udział w wielu innych procesach zachodzących w ludzkim ciele. Jest on niezbędny do prawidłowego przekazywania impulsów nerwowych, skurczu i rozkurczu mięśni, a także regulacji ciśnienia krwi. Bierze udział w procesie krzepnięcia krwi oraz w produkcji hormonów. Odgrywa szczególną rolę w śródkomórkowym przekazywaniu sygnałów oraz regulacji procesów aktywacji wielu enzymów. Wykazuje działanie przeciwysiękowe, przeciwobrzękowe, przeciwalergiczne i przeciwzapalne. W regulacji stężenia tego pierwiastka w organizmie uczestniczą parathormon (PTH), witamina D, kalcytonina, TSH i FT3. Zwiększone zapotrzebowanie na wapń występuje: w okresie intensywnego wzrostu dzieci i młodzieży (intensywny wzrost kości wymaga większej ilości wapnia), w ciąży i karmieniu piersią, w trakcie menopauzy oraz w podeszłym wieku (dochodzi do spadku wchłaniania wapnia). Głównym źródłem wapnia są mleko i przetwory mleczne, ryby, suszone figi, brokuły, fasola, kalarepa, natka pietruszki, orzechy.
Niedobór wapnia (hipokalcemia) objawia się skurczami mięśni, bólami w stawach, mrowieniem i drętwieniem kończyn, zwolnieniem rytmu serca, zaburzeniami snu, łamliwością włosów i paznokci, częstymi złamaniami kości, zawrotami głowy i depresją. Może być spowodowany m.in.: niedoborem witaminy D, niewystarczającą podażą wapnia w diecie, zaburzeniami wchłaniania wapnia w przewodzie pokarmowym (nietolerancja laktozy, alergia na białko mleka krowiego, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna), chorobami przytarczyc i tarczycy, nadmiernym wydalaniem tego pierwiastka wraz z moczem (stosowanie leków moczopędnych, niewydolność nerek), stanami zapalnymi trzustki, rzadkimi chorobami metabolicznymi. Przyjmowanie leków takich jak, np. diuretyki, kortykosteroidy czy inhibitory pompy protonowej, może wpływać na wchłanianie wapnia, powodując obniżenie jego stężenia w surowicy krwi. W okresie dojrzewania oraz ciąży i karmienia piersią zwiększa się zapotrzebowanie na ten makroelement, co może prowadzić do jego niedoborów w organizmie.
Nadmiar wapnia (hiperkalcemia) powoduje zaparcia, nudności, brak apetytu, powstawanie kamieni nerkowych, obniżenie wchłaniania cynku i żelaza. Pacjenci w trakcie antybiotykoterapii powinni zaprzestać suplementacji diety tym pierwiastkiem, ponieważ zmniejsza on wchłanianie leku w organizmie. Podwyższony poziom wapnia może być spowodowany m.in.: nadmiernym spożyciem wapnia w suplementach diety, przyjmowaniem nadmiernych dawek witaminy D lub zwiększoną produkcją aktywnej witaminy D w niektórych chorobach (np. sarkoidoza), zbyt wysokim stężeniem witaminy A, przewlekłymi chorobami, urazami, chorobami przytarczyc i tarczycy, długotrwałym unieruchomieniem, chorobami nowotworowymi. Przyjmowanie leków takich jak, np. tiazydowe diuretyki, sole litu mogą podwyższać poziom wapnia w surowicy krwi.
Przygotowanie do badania:
Pacjent powinien być na czczo, czyli 8-12 godzin po ostatnim posiłku. Na badanie należy zgłosić się po wypoczynku nocnym, w godz. 6:30-10:30 lub według wskazań lekarza.
Czas oczekiwania na wynik:
1 dzień roboczy