Glista ludzka (łac. Ascaris lumbricoides hominis) jest pasożytem ludzkim z rodzaju Ascaris, bytujący w jelicie cienkim człowieka. Powoduje chorobę zwaną glistnicą (ascaroza). Glista ludzka jest pasożytem monoksenicznym – jedynym jej żywicielem jest człowiek. Najczęściej pasożytuje u dzieci, ponieważ w młodym organizmie pasożyt ten ma korzystniejsze warunki do przeżycia. Ponadto dzieci mimo znajomości zasad higieny, nie zawsze ich przestrzegają. W czasie zabawy chętnie sięgają po owoce prosto z drzewa, czy warzywa prosto z grządki. Często zdarza się, że zapominają o umyciu rączek przed spożywaniem posiłku, po przyjściu z podwórka czy po skorzystaniu z toalety.  Do zarażenia dochodzi poprzez połkniecie jaj lub larw pasożyta znajdujących się w wodzie, na skażonych pokarmach (warzywa, owoce) lub w ziemi.

Cykl rozwojowy Ascaris lumbricoides hominis

Dorosłe samice żyją w jelicie cienkim, żywiąc się strawionym i przygotowanym do resorpcji pokarmem. Dziennie składają do 200 tys. jaj, które wraz z kałem żywiciela wydalane są do środowiska (woda, wilgotna gleba). Postać inwazyjną (zdolną do zarażenia) osiągają po 6 tygodniach. Dalszy rozwój pasożyta rozpoczyna się z chwilą przedostania się jaj do przewodu pokarmowego żywiciela, którym jest człowiek. W jelicie cienkim, z jaj uwalniają się larwy, które przez ścianki jelita przedostają się do wątroby, skąd naczyniami krwionośnymi docierają do płuc. Jest to konieczne, ponieważ larwy do dalszego rozwoju potrzebują tlenu. W pęcherzykach płucnych dwukrotnie linieją. Po osiągnięciu 2 mm długości zaczynają wędrówkę w górę przez oskrzeliki, oskrzela, tchawicę do krtani, skąd odruchowo połknięte wraz ze śliną, dostają się do żołądka i stąd do jelita cienkiego. Tu dorastają i po ok. 5 tygodniach od zarażenia osiągają dojrzałość płciową i zaczynają się rozmnażać płciowo. Samiec osiąga długość ok. 15-25 cm, samica ok. 40-42 cm. W jelicie może przebywać nawet kilkaset glist jednocześnie. Dojrzałe osobniki mogą żyć nawet 18 miesięcy.

Jakie są objawy glistnicy?

Choroba spowodowana przez glistę ludzką nosi nazwę glistnicy. Cały szereg objawów chorobowych wynika z działania toksycznego, mechanicznego i drażniącego na tkanki gospodarza przez Ascaris lumbricoides hominis. Reakcja człowieka na zarażenie glistą ludzką zależy od intensywności inwazji pasożytniczej oraz od osobniczej wrażliwości gospodarza. Objawy chorobowe w przebiegu zarażenia glistą ludzką zależą od okresu inwazji. Glistnica objawia się najczęściej:

  • ogólnym osłabieniem
  • zawrotami głowy
  • zaburzeniami snu
  • obrzękami twarzy
  • uporczywym bólem gardła
  • nadmierną pobudliwością chorego
  • reakcjami alergicznymi
  • dusznościami spoczynkowymi lub wysiłkowymi
  • wymiotami
  • bólami brzucha
  • biegunką lub uporczywymi zaparciami
  • wzdęciami
  • niedokrwistością
  • chudnięciem
  • w przypadku masowego zakażenia, może dochodzić do całkowitego braku drożności jelit
  • w czasie wędrówki przez płuca może pojawić się kaszel, krwioplucie oraz eozynofilowe zapalenie płuc – zespół Löfflera
  • u dzieci mogą pojawić się zaburzenia ze strony układu nerwowego: konwulsje, ataki epileptyczne, itd.
  • zabłąkane larwy mogą niekiedy usadowić się w różnych nietypowych dla glisty ludzkiej narządach, takich jak oko, ucho, mózg, wątroba, śledziona, itp., gdzie po pewnym czasie otorbiają się, tworząc tzw. guzki robacze

Ascaris lumbricoides hominis występując w małych ilościach może nie wywoływać żadnych objawów klinicznych (przebieg bezobjawowy).

Diagnostyka laboratoryjna Ascaris lumbricoides hominis

Kał – pasożyty jelitowe

Podstawowym badaniem w kierunku diagnostyki glistnicy (zalecanym przez CDC – Centers for Disease Control and Prevention) nadal pozostaje badanie mikroskopowe kału. Umożliwia ono wykrycie w materiale biologicznym jaj glisty oraz pozwala określić poziom intensywności zarażenia, a także aktualny stan zarobaczywienia organizmu glistą ludzką. Możliwość rozpoznania zarażenia Ascaris lumbricoides hominis na podstawie obecności jaj w kale występuje w ok. 2,5 miesiąca od zarażenia, tzn. po osiągnięciu przez samice dojrzałości płciowej i rozpoczęciu przez nie składania jaj. 

Najlepszy do badań parazytologicznych jest kał wydalony normalnie jeszcze przed rozpoczęciem przyjmowania leków. W celu zwiększenia skuteczności badania mikroskopowego zaleca się trzykrotne pobranie i badanie kału. Kał powinien być pobrany w okresie 10 dni w odstępach 2-3 dniowych, co podnosi prawdopodobieństwo wykrycia pasożytów. Badanie wykonywane jest metodą dekantacyjną, flotacyjną oraz MiniParasep.

Badanie makro – i mikroskopowe dorosłych osobników Ascaris lumbricoides hominis

Do laboratorium może zgłosić się pacjent z okazami robaków jakie wydalił ze swojego organizmu drogą per rectum lub per os. W takich przypadkach diagnozę można postawić na podstawie wielkości i cech charakterystycznych dla gatunku. 

Postacie dojrzałe należy umieścić w pojemniku z niewielką ilością wody i przechowywać w temperaturze pokojowej. Materiał należy dostarczyć do laboratorium w ciągu 24 godzin. 

Glista ludzka – przeciwciała w klasie IgG

Istnieje możliwość wykrycia w surowicy krwi swoistych przeciwciał IgG produkowanych przez nasz organizm po kontakcie z Ascaris lumbricoides hominis. Metody immunologiczne w kierunku glistnicy są pomocne w rozpoznaniu inwazji o małej intensywności lub jako uzupełnienie diagnostyki przy ujemnym wyniku badań mikroskopowych.

Warto zaznaczyć, że dodatni wynik badań immunologicznych może utrzymywać się latami, mimo braku aktywnego procesu chorobowego. Ponadto, jeśli badanie zostanie wykonane zbyt wcześnie (gdy odpowiedź immunologiczna organizmu na zarażenie nie zdąży się jeszcze wykształcić), istnieje ryzyko uzyskania wyniku fałszywie ujemnego.

IgE specyficzne P1 – Glista ludzka

Ilościowe oznaczenie in vitro  w surowicy przeciwciał klasy IgE specyficznych w stosunku do Ascaris lumbricoides hominis znalazło zastosowanie w diagnostyce alergii wywołanej przez infestację pasożytniczą. Test ten nie pozwala na potwierdzenie lub wykluczenie obecności glisty ludzkiej w organizmie chorego – umożliwia jedynie stwierdzenie uruchomienia rekacji alergicznej po kontakcie z tym pasożytem. Badaniem rekomendowanym w diagnostyce glistnicy jest badanie mikroskopowe kału, a przy inwazji o małej intensywności – oznaczanie p/ciał IgG produkowanych przez nasz organizm po kontakcie z Ascaris lumbricoides hominis.

Częstość zarażeń glistą ludzką w Polsce nie jest duża (częstość występowania oceniana jest na 1-8%), a występujące u nas infestacje przebiegają dość łagodnie i dobrze się leczą. Nie powinno się jednak zaniedbywać diagnostyki parazytologicznej, a leczyć tylko wtedy, gdy zarażenie jest potwierdzone. Przestrzeganie podstawowych zasad higieny, mycie warzyw i owoców, unikanie picia nieprzegotowanej wody, zabaw w ziemi lub piasku zanieczyszczonym odchodami ludzkimi może znacznie zmniejszyć ryzyko zarażenia Ascaris lumbricoides hominis. W przypadku podejrzenia glistnicy należy jak najszybciej skonsultować się ze swoim lekarzem oraz wykonać badania laboratoryjne, które pozwolą potwierdzić lub wykluczyć chorobę pasożytniczą. W ofercie laboratorium MEDICA znajdują się podstawowe oraz specjalistyczne badania w kierunku Ascaris lumbricoides hominis. Nasz personel posiada bogate doświadczenie w diagnostyce chorób pasożytniczych i nieustannie podnosi swoje kwalifikacje poprzez udział w licznych kursach i szkoleniach. Zalecane przez CDC (Centers for Disease Control and Prevention) mikroskopowe kału wykonywane jest metodą dekantacyjną, flotacyjną oraz MiniParasep.

Newsletter

Newsletter

Zapisz się do Naszej listy kontaktowej, aby raz w tygodniu otrzymywać aktualności z Naszej strony, oraz informacje o najnowszych Promocjach!

Dziękujemy za zapisanie się do Neszego Newslettera!