Miażdżyca jest chorobą cywilizacyjną XXI wieku stanowiący poważny problem społeczny i medyczny w krajach wysokorozwiniętych. U jej podstaw leży wieloczynnikowy proces, w którym dochodzi do uszkodzenia komórek śródbłonka i powstania stanu zapalnego, a także odkładania się w ścianach naczyń krwionośnych złogów lipidów, aminoglikanów oraz soli wapnia, co w konsekwencji prowadzi do powstania tzw. blaszki miażdżycowej. Blaszka miażdżycowa tworzy się powoli i stopniowo, jednak wraz z jej wzrostem dochodzi do zwężenia światła naczynia krwionośnego i tym samym do zmniejszenia przepływu krwi (niedokrwienia) i niedotlenienia narządów.

Najważniejszymi czynnikami odpowiedzialnymi za powstawanie i rozwój zmian miażdżycowych są: cholesterol, palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, wolne rodniki tlenowe, infekcje bakteryjne i wirusowe, podeszły wiek, hiperhomocysteinemia, menopauza, otyłość, brak aktywności fizycznej oraz stres. Miażdżyca zwykle początkowo przebiega bezobjawowo, jednak w  późniejszym czasie przeistacza się w poważne schorzenia zagrażające życiu. Może prowadzić do zawału serca, martwicy kończyn dolnych oraz udaru mózgu. Powikłania te stanowią najczęstszą przyczynę zgonów w krajach rozwiniętych.

Profilaktyka chorób spowodowanych miażdżycą

Pierwsze zmiany miażdżycowe mogą pojawić się nawet we wczesnym dzieciństwie, jednak objawy w postaci choroby niedokrwiennej serca, niedokrwienia czy udaru mózgu, dotyczą zazwyczaj osób po 50. roku życia. Miażdżyca jest chorobą nieuleczalną i zdradliwie postępującą. Wczesne rozpoznanie pozwala zahamować rozwój choroby. Zaburzenia lipidowe i procesy zapalne odgrywają kluczową rolę w patogenezie miażdżycy na wszystkich etapach jej powstawania. Związek pomiędzy dyslipidemią a rozwojem miażdżycy oraz choroby niedokrwiennej serca został potwierdzony w praktyce klinicznej. 

Kontrola profilu lipidowego, wyliczanie wskaźników lipidowych oraz jednoczesne oznaczanie stężenia hsCRP, lipoproteiny (a) i homocysteiny ma istotną wartość prognostyczną w ocenie ryzyka incydentów  sercowo-naczyniowych. Ze względu na to, iż rozwój miażdżycy zaczyna się już we wczesnym dzieciństwie, profilaktyka powinna dotyczyć już dzieci i młodzieży, a nie tylko dorosłych. Według Amerykańskiej Akademii Pediatrii pierwszy lipidogram (w tym HDL-C) u dzieci z grupy podwyższonego ryzyka należy wykonać w wieku 2 do 10 lat. Kolejne wykonanie oznaczenia stężenia cholesterolu z frakcjami rekomenduje się ok. 20 roku życia. Każdy mężczyzna powinien wykonać profil lipidowy po ukończeniu 45 lat, natomiast kobieta w ciągu 12 miesięcy po wystąpieniu ostatniej miesiączki, a następnie kontrolować profil lipidowy raz do roku. Ponadto należy pamiętać, że odpowiednia dieta, ograniczenie palenia tytoniu i spożywania używek (alkohol, kofeina) oraz aktywność fizyczna może zmniejszyć ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych.

Profil badań w kierunku miażdżycy

W skład profilu wchodzą:

Lipidogram (Cholesterol całkowity, Cholesterol HDL, Cholesterol non-HDL, Cholesterol LDL, Trójglicerydy, Wskaźnik aterogenności)

Badanie lipidogramu jest wykorzystywane jako wstępna ocena ryzyka rozwoju miażdżycy, udaru mózgu i chorób sercowo-naczyniowych, takich jak choroba wieńcowa czy zawał mięśnia sercowego.  Na rozwój zmian miażdżycowych ma wpływ: podwyższone stężenie Cholesterolu całkowitego, Cholesterolu LDL, Cholesterolu non-HDL, Trójglicerydów i Lipoproteiny (a) oraz obniżone stężenie Cholesterolu HDL.

Cholesterol jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania ustroju. Jest dostarczany wraz z pożywieniem, a także jest syntetyzowany de novo głównie w wątrobie  i w mniejszych ilościach w jelitach i skórze. Metabolizowany jest w wątrobie. W związku z tym stężenie cholesterolu w surowicy jest wypadkową metabolizmu lipoprotein, syntezy tkankowej oraz zawartości w spożywanych produktach. Cholesterol we krwi transportowany jest w postaci lipoprotein, przy czym jego największa pula  krąży w postaci cząstek LDL. Nadmiar cholesterolu LDL odkłada się w naczyniach krwionośnych tworząc tzw. blaszki miażdżycowe. Konsekwencją tego procesu jest utrata elastyczności tętnic oraz tworzenie zatorów, a co za tym idzie miażdżyca, choroba niedokrwienna serca, zawał mięśnia sercowego lub udar. Wiele badań klinicznych i epidemiologicznych wykazało działanie biologiczne cholesterolu-HDL, które może mieć udział w hamowaniu, a nawet częściowej regresji powstających zmian miażdżycowych. Działanie przeciwmiażdżycowe cząsteczki HDL jest jej główną funkcją w organizmie.

Lipoproteina (a)

Lipoproteina (a) jest lipoproteiną o małej gęstości. Jest podobna do LDL pod względem składu białkowego oraz lipidowego. Ponadto wykazuje wysoki stopień podobieństwa strukturalnego z plazminogenem i  może ona blokować jego prawidłowe działanie, prowadząc do powstawania zakrzepów, a także nasilonego przylegania cząstek LDL do ścian tętnic, co przyspiesza proces powstawania blaszki miażdżycowej i związane z tym zwężenie naczyń tętniczych. Najnowsze badania naukowe dowodzą, że lipoproteina (a) gromadzi się w zmianach miażdżycowych.Wykazano korelację zwiększonego stężenia Lp (a) z ryzykiem występowania incydentów sercowo-naczyniowych  i udaru niedokrwiennego mózgu. Lipoproteina (a) uznawana jest za genetycznie uwarunkowany czynnik ryzyka miażdżycy. Jej aterogenne działanie uwidacznia się przy stężeniu powyżej 30 mg/dl. 

Fibrynogen

Fibrynogen jest białkiem syntetyzowanym w wątrobie. Białko to uczestniczy w procesie tworzenia skrzepu – jest prekursorem nierozpuszczalnej fibryny, czyli włóknika, który tworzy rusztowanie skrzepu. Podwyższone wartości fibrynogeny mogą zwiększać ryzyko zakrzepicy. Fibrynogen należy do niezależnych hemostatycznych czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca.

Glukoza na czczo

Glukoza jest podstawowym źródłem energii dla komórek organizmu i jedynym źródłem energii dla mózgu i układu nerwowego. Węglowodany dostarczone wraz z pokarmem są rozkładane w przewodzie pokarmowym do glukozy, która jest następnie wchłaniana do krwioobiegu w jelicie cienkim. Przewlekła hiperglikemia prowadzi do uszkodzenia, zaburzenia czynności i niewydolności narządów (zwłaszcza oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych). 

CRP

W ostatnim czasie można znaleźć coraz więcej publikacji na temat związku pomiędzy białkiem C-reaktywnym i procesem aterogenezy. Ma ono pośredni udział na wszystkich etapach powstawania, przebudowy i destrukcji blaszki miażdżycowej. Dowiedziono, że w zmienionych przez proces miażdżycowy naczyniach oraz w obszarach mięśnia sercowego objętych martwicą pozawałową, obecne jest białko C-reaktywne. Ponadto białko CRP może również brać udział w inicjowaniu procesu krzepnięcia krwi. Centers for Disease Control and Prevention i American Heart Association rekomendują białko CRP oznaczane metodą wysokoczułą (hs CRP) jako wskaźnik ryzyka sercowo-naczyniowego. Pacjenci ze stabilną chorobą wieńcową posiadający wyższe stężenie białka C-reaktywnego znajdują się w grupie zwiększonego ryzyka wystąpienia ostrego zespołu wieńcowego. U osób z dławicą piersiową niestabilną lub zawałem mięśnia sercowego wysoki poziom CRP koreluje z gorszym rokowaniem oraz ryzykiem powikłań podczas hospitalizacji oraz 6-12 miesięcznej obserwacji.

Homocysteina – „Cholesterol XXI wieku”

Homocysteina jest aminokwasem, którego podwyższone poziomy we krwi pacjentów uważane są za czynnik rozwoju wielu chorób. Szacuje się, że co dziesiąty mieszkaniec Europy ma zbyt wysokie stężenie tego aminokwasu. Homocysteina bierze udział w rozwoju chorób układu krążenia, w tym również udaru mózgu. Należy ona do czynników prozakrzepowych, dlatego jej podwyższone wartości sprzyjają rozwojowi zakrzepicy naczyń żylnych i tętniczych. Homocysteina nazywana jest przez niektórych badaczy „Cholesterolem XXI wieku”

 

Jak przygotować się do badania?

  • Pacjent musi być na czczo 
  • Na badanie należy zgłosić się rano (7:00-10:00),  po wypoczynku nocnym, 
  • Należy poinformować o stosowanych lekach, ziołach, suplementach diety lub  innych środkach farmakologicznych
  • Na 24-48h przed planowanym badaniem należy unikać spożywania alkoholu i innych używek
  • Na 24-48h przed planowanym badaniem należy unikać nadmiernego wysiłku fizycznego oraz stresu

Newsletter

Newsletter

Zapisz się do Naszej listy kontaktowej, aby raz w tygodniu otrzymywać aktualności z Naszej strony, oraz informacje o najnowszych Promocjach!

Dziękujemy za zapisanie się do Neszego Newslettera!