Świętuj Dzień Kobiet z myślą o swoim zdrowiu! Laboratorium MEDICA w trosce o zdrowie onkologiczne kobiet…

Choroby nowotworowe stanowią istotny problem zdrowotny przede wszystkim u osób w młodym i średnim wieku. W populacji kobiet nowotwory od lat pozostają najczęstszą przyczyną zgonów przed 65. rokiem życia.  Blisko połowa wszystkich nowotworów złośliwych wśród Polek, stanowią nowotwory ginekologiczne. Ich rokowanie oraz wyniki leczenia są ściśle zależne od stadium zaawansowania choroby i wczesnego jej rozpoznania. Warunkiem wczesnego wykrycia wielu nowotworów narządów płciowych oraz gruczołu piersiowego są regularne badania profilaktyczne. Diagnostyka chorób nowotworowych stanowi wyzwanie dla współczesnej medycyny. Postępy w odkrywaniu i poznawaniu markerów biologicznych przyczyniły się do dostarczenia dodatkowych narzędzi, które są pomocne nie tylko w diagnostyce chorób nowotworowych, ale także w przewidywaniu skuteczności i przebiegu stosowanej terapii przeciwnowotworowej oraz wykrywaniu ewentualnej wznowy choroby. 

Europejski Kodeks Walki z Rakiem przedstawia zestaw praktycznych, opartych na najnowszych dowodach naukowych zaleceń dotyczących stylu życia, które mogą znacząco obniżyć ryzyko zachorowania na nowotwory. Wskazówki w nim zawarte to m.in. zadbanie o dietę bogatą w warzywa i owoce, utrzymywanie odpowiedniej masy ciała, zażywanie aktywności fizycznej w codziennym życiu, ograniczenie spożywania wysokoprocentowego alkoholu, zrezygnowanie z wyrobów tytoniowych, ochrona przed szkodliwym promieniowaniem UV czy uczestnictwo w badaniach przesiewowych umożliwiających wczesne wykrycie nowotworów. Wszystkie te rekomendacje są wynikiem szeroko zakrojonych badań naukowych i analiz prowadzonych przez międzynarodowe zespoły specjalistów.

Rak jajnika jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych ginekologicznych chorób złośliwych i czwartą z najczęstszych przyczyn śmierci w wyniku zachorowania na raka u kobiet. Częstość zachorowania na raka jajnika wzrasta wraz z wiekiem. Najczęściej choroba dotyka kobiety w wieku okołomenopauzalnym. Rozwojowi raka jajnika sprzyja duża ilość owulacji oraz nosicielstwo mutacji genów BRCA1 i BRCA 2. Rak jajnika w najwcześniejszych stadiach, rokujących największą szansą wyleczenia, przebiega przeważnie bezobjawowo lub objawy są bardzo słabo wyrażone i łatwe do zlekceważenia, dlatego tak ważne jest wykonywanie regularnych badań profilaktycznych.

Na test ROMA składa się: 

• Oznaczenie HE4
• Oznaczenie CA 125
• Statystyczne oszacowanie ryzyka zachorowania na złośliwy guz jajnika, przy zastosowaniu tzw. algorytmu ROMA z uwzględnieniem statusu menopauzalnego kobiety 

Test ROMA jest najnowszym narzędziem do oceny prawdopodobieństwa, że wykryty guz przydatków jest złośliwym, nabłonkowym nowotworem jajnika. Łączne oznaczenie HE4 i CA 125 zwiększa czułość diagnostyczną w stosunku do obu oznaczeń wykonywanych pojedynczo. Jednocześnie pozwala na różnicowanie przypadków niskiego i wysokiego ryzyka zachorowania na nabłonkowego raka jajnika oraz sygnalizuje potrzebę wdrożenia specjalistycznych procedur leczniczych, znacznie zwiększających przeżywalność pacjentek. 

Na uzyskany wynik badania może wpływać wiele czynników niezwiązanych z procesem nowotworowym, dlatego bardzo ważne jest odpowiednie przygotowanie Pacjentki do badania:

• Zaleca się wykonanie badania w stanie pełnego zdrowia, tzn. bez przeziębienia, gorączki itp.
• W okresie poprzedzającym badanie zaleca się prowadzić higieniczny tryb życia, unikać alkoholu, papierosów, kawy i innych używek, starać się unikać stresu oraz nadmiernego wysiłku fizycznego.
• Ze względu na krótkotrwały wzrost CA 125 i HE4 w trakcie miesiączki, po badaniu ginekologicznym czy stosunku seksualnym  zaleca się, aby Pacjentka w dniu badania nie była w trakcie krwawienia miesięcznego, a od badania ginekologicznego i/lub stosunku seksualnego powinno upłynąć 48 godzin.

Test nie wymaga bycia na czczo. Na pobranie krwi można zgłaszać się w godzinach pracy laboratorium i punktów pobrań.

Czas oczekiwania na wynik: 1 dzień roboczy

Wszystkie wyniki badań w kierunku biochemicznych markerów nowotworowych zawsze powinien interpretować lekarz, który podejmie decyzję o dalszym postępowaniu diagnostyczno-terapeutycznym. Należy pamiętać, że wynik badania może być fałszywie dodatni, a przyczyną podwyższonych poziomów markerów bywają niegroźne choroby. Ponadto poziom niektórych biochemicznych markerów może wzrosnąć dopiero w zaawansowanym stadium choroby nowotworowej.

Rak piersi na świecie stał się jednym z najpowszechniejszych nowotworów – choruje 1 na 10 kobiet. Ryzyko zachorowania wzrasta wraz z wiekiem kobiety – aż 80% zachorowań na raka piersi występuje u kobiet po 50 roku życia. Dziedziczne mutacje genu BRCA1 i BRCA2 znacznie zwiększają ryzyko zachorowania na nowotwory piersi, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Rak piersi to najlepiej poznany nowotwór w zakresie epidemiologii, biologii i profilaktyki, dla którego dostępne jest wiele opcji terapeutycznych pozwalających na całkowite wyleczenie lub istotną poprawę stanu zdrowia. 

Antygen CA 15-3 stał się szeroko uznanym markerem raka piersi wywodzącego się z przewodu mlekowego i/lub z gruczołów mlecznych zrazików. Jest glikoproteiną wytwarzaną zarówno przez prawidłowe komórki gruczołu piersiowego,  jak i  często, w znacznie większych ilościach, przez komórki raka piersi. Podwyższone stężenie CA 15-3 występuje u ok. 10% kobiet z rakiem piersi bez przerzutów oraz u ok. 70% pacjentek z odległymi przerzutami. 

Na uzyskany wynik badania może wpływać wiele czynników niezwiązanych z procesem nowotworowym, dlatego bardzo ważne jest odpowiednie przygotowanie Pacjentki do badania:

• Zaleca się wykonanie badania w stanie pełnego zdrowia, tzn. bez przeziębienia, gorączki itp.
• W okresie poprzedzającym badanie zaleca się prowadzić higieniczny tryb życia, unikać alkoholu, papierosów, kawy i innych używek, starać się unikać stresu oraz nadmiernego wysiłku fizycznego.
• Ze względu na krótkotrwały wzrost CA 125 i HE4 w trakcie miesiączki, po badaniu ginekologicznym czy stosunku seksualnym  zaleca się, aby Pacjentka w dniu badania nie była w trakcie krwawienia miesięcznego, a od badania ginekologicznego i/lub stosunku seksualnego powinno upłynąć 48 godzin.

Test nie wymaga bycia na czczo. Na pobranie krwi można zgłaszać się w godzinach pracy laboratorium i punktów pobrań.

Czas oczekiwania na wynik: 1 dzień roboczy

Wszystkie wyniki badań w kierunku biochemicznych markerów nowotworowych zawsze powinien interpretować lekarz, który podejmie decyzję o dalszym postępowaniu diagnostyczno-terapeutycznym. Należy pamiętać, że wynik badania może być fałszywie dodatni, a przyczyną podwyższonych poziomów markerów bywają niegroźne choroby. Ponadto poziom niektórych biochemicznych markerów może wzrosnąć dopiero w zaawansowanym stadium choroby nowotworowej.

Geny BRCA1 i BRCA2 (ang. Breast Cancer gene 1/2) to geny supresorowe, które w prawidłowym stanie odpowiadają za naprawę uszkodzonego DNA i ochronę przed powstawaniem nowotworów. Mutacje w tych genach sprawiają, że mechanizm naprawczy nie działa poprawnie, co zwiększa ryzyko zachorowania na nowotwór piersi i/lub jajnika. Można je zidentyfikować wykonując badanie genetyczne z krwi metodą PCR. Badanie to umożliwia diagnostykę 8 najczęstszych mutacji genu BRCA1 i BRCA2 w populacji polskiej. Pacjenci  będący nosicielami mutacji w określonych genach są obciążeni zwiększonym ryzykiem zachorowania na nowotwór i powinni zostać objęci szczególną opieką i obserwacją onkologiczną.

• w dwóch pokoleniach wystąpiły przypadki nowotworów złośliwych,
• w rodzinie zdiagnozowano raka piersi przed 50 rokiem życia, lub nowotwór u co najmniej 2 osób,
• w rodzinie wystąpiły przypadki równoczesnego raka piersi i jajnika lub obustronnego piersi u kobiet,
• wśród krewnych wystąpiły przypadki zachorowań na raka jajnika,

A także:

• u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną lub hormonalną terapię zastępczą, u których w rodzinie zdarzały się przypadki zachorowań na raka sutka i/lub jajnika,
• młodych kobiet stosujących lub planujących stosowanie antykoncepcji hormonalnej, jeżeli pojawiły się u nich jakiekolwiek zmiany w piersiach lub jajnikach,
• u kobiet mających jakiekolwiek zmiany w piersiach lub jajnikach, u których w rodzinie odnotowano przypadki zachorowań na raka.

Test nie wymaga przygotowania – nie trzeba być na czczo, nie ma potrzeby odstawienia leków i preparatów farmaceutycznych.

Krew do badania pobierana jest wyłącznie w środy w godz. 6:30-10:30.

Każdy Pacjent zgłaszający się do naszej placówki na badania z zakresu biologii molekularnej proszony jest o okazanie się dowodem osobistym oraz o wypełnienie świadomej zgody na wykonanie molekularnych badań genetycznych. Odpowiednie formularze są wydawane przy rejestracji na badanie w Laboratorium MEDICA. Formularz można również pobrać poniżej:

Czas oczekiwania na wynik: ok. 21 dni roboczych

Rak szyjki macicy to złośliwy nowotwór rozwijający się z komórek nabłonka szyjki macicy. Zazwyczaj rozwija się powoli, przechodząc przez stany przedrakowe.Choroba ta może pojawić się w każdym wieku, ale ryzyko znacząco wzrasta po przekroczeniu przez kobietę 30 roku życia. Głównym czynnikiem sprawczym jest zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego HPV, głównie typami wysokiego ryzyka –  16 i 18. Choroba często rozwija się latami, a pierwsze objawy są praktycznie niezauważalne, dlatego tak ważne jest wykonywanie regularnych badań profilaktycznych.

Jest to kompleksowe badanie pozwalające precyzyjnie ocenić stan szyjki macicy i ryzyko rozwoju nowotworu. Cytologia płynna LBC (ang. Liquid-Based Cytology), inaczej nazywana cienkowarstwową, to nowoczesna metoda diagnostyczna umożliwia wykrycie zmian przednowotworowych i nowotworowych, co pomaga wykluczyć bądź stwierdzić rozwój raka szyjki macicy na wczesnym etapie, a w konsekwencji przyspieszyć wdrożenie odpowiedniego leczenia. Zgodnie z rekomendacjami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz licznych towarzystw naukowych za najbardziej skuteczne badanie przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy uznaje się test DNA w kierunku wirusa HPV (Human Papilloma Virus). Najpoważniejszą konsekwencją kliniczną zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV, Human Papilloma Virus) typ 16 i/lub 18 są niekontrolowane podziały komórkowe nabłonka szyjki macicy, zmiany przednowotworowe i rozwój raka szyjki macicy. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała typy HPV 16 i 18 za czynnik rakotwórczy dla człowieka. Za wyjaśnienie mechanizmu onkogenezy HPV Harald zur Hausen w 2008 roku został nagrodzony nagrodą Nobla. Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego jest jedną z najczęściej występujących chorób przenoszonych drogą płciową. Kobiety ze zdiagnozowaną infekcją HPV należą do grupy ryzyka i w związku z tym wymagają szczególnej opieki ginekologicznej oraz powinny częściej wykonywać badania cytologiczne.

Na uzyskany wynik badania może wpływać wiele czynników, dlatego bardzo ważne jest odpowiednie przygotowanie Pacjentki do badania:

• Badanie należy wykonać po miesiączce, najlepiej maksymalnie 4 dni po jej zakończeniu.
• Przez okres 48 godzin przed pobraniem wymazu nie należy stosować żadnych leków dopochwowych lub maści zewnętrznych.
• Należy zachować 7 dni przerwy po leczeniu środkami przeciwdrobnoustrojowymi.
• Przez okres 24 godzin przed pobraniem wymazu należy zrezygnować ze współżycia płciowego.
• Przez okres min. 24 godz. przed pobraniem wymazu nie należy wykonywać zabiegów higieniczno-pielęgnacyjnych okolicy narządów płciowych z użyciem środków odkażających, dopochwowych preparatów leczniczych, maści i kremów zewnętrznych, irygacji pochwy.
• W dniu badania umyć okolice narządów płciowych, bez użycia mydła i żeli do higieny intymnej.
• Należy zachować 1 dzień przerwy po badaniu ginekologicznym czy USG ginekologicznym.
• Stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych oraz okres owulacji utrudniają pobieranie materiału z kanału szyjki macicy ze względu na nadmierną ilość śluzu.
• Należy przez okres 2-4 godz. przed pobraniem wymazu powstrzymać się od oddawania moczu.

W przypadku badania Cytologii jednowarstwowej (LBC) z jakościowym testem DNA w kierunku wirusa HPV (Human Papilloma Virus) (14 typów) prowadzimy zapisy. Termin i godzinę wykonania analizy można ustalić telefonicznie (tel.: 48 365 49 33;  kom: 789 322 636) lub bezpośrednio w naszej placówce.

Czas oczekiwania na wynik: ok. 15 dni roboczych