W obliczu powszechnych infekcji dróg oddechowych – szybka i precyzyjna diagnostyka laboratoryjna etiologii choroby

Okres jesienno-zimowy to czas w którym niezwykle trudno uniknąć infekcji. Spadek temperatury, deszczowa pogoda, zmniejszona aktywność fizyczna, obniżenie odporności –  wszystko to sprawia, że jesteśmy bardziej narażeni na grypę i przeziębienia. Wirusy i bakterie, stanowiące źródło chorób, są przenoszone głównie drogą kropelkową – podczas kichania, kaszlu oraz w wyniku bezpośredniego kontaktu ze świeżą wydzieliną z dróg oddechowych zakażonych osób lub skażonymi przez niego przedmiotami. Z tego typu zagrożeniami możemy zetknąć się w pracy, szkole, przedszkolu, autobusie, galeriach handlowych czy domu. Odróżnienie brzemiennej w skutkach grypy od infekcji grypopodobnej lub anginy paciorkowcowej od wirusowego zapalenia gardła jest niezwykle istotne w dalszym postępowaniu klinicznym. Dzięki osiągnięciom współczesnej medycyny dysponujemy nowoczesnymi testami laboratoryjnymi pomocnymi w postawieniu prawidłowej diagnozy.

Wykonanie badania jest wskazane w przypadku osób z objawami, które mogą wskazywać na chorobę:

• Katar i uczucie zatkanego nosa: Wodnista wydzielina, która z czasem gęstnieje.
• Ból lub drapanie w gardle: Często pierwszy objaw.
• Kaszel: Zazwyczaj suchy, z czasem przechodzący w mokry.
• Kichanie:Częste w początkowej fazie
• Ogólne osłabienie: Zmęczenie i uczucie rozbicia.
• Bóle głowy i mięśni.
• Gorączka.

Wirus ciężkiego ostrego zespołu oddechowego SARS-CoV-2 (ang. severe acute respiratory syndrome coronavirus 2) jest dużym jednoniciowym wirusem RNA, który odpowiedzialny jest za zespół chorobowy nazwany angielskim akronimem COVID-19. Okres wylęgania COVID-19 wynosi najczęściej od 3 do 7 dni, maksymalnie 14 dni. Ze względu na nieswoiste objawy kliniczne rozpoznanie zakażenia wirusem SARS-CoV-2 bez badań laboratoryjnych nie jest możliwe.

Grypa jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusy z rodziny Orthomyxoviridae. Każdego roku daje znać o sobie i może być przyczyną groźnych dla życia i zdrowia powikłań pogrypowych. Jej objawy bardzo często są mylone ze zwykłym przeziębieniem. Potwierdzenie choroby opiera się na badaniach laboratoryjnych. Test w kierunku grypy typu A i B pozwala odpowiedzieć na pytanie czy objawy chorobowe spowodowane są przez wirusa grypy typu A lub B. Wynik pozytywny testu wskazuje z dużym prawdopodobieństwem, że pacjent choruje na grypę. Wczesne rozpoznanie grypy pozwala ograniczyć jej rozprzestrzenianie się oraz zastosować odpowiednie leczenie przeciwirusowe, którego celem jest złagodzenie objawów i  zapobieganie wystąpieniu groźnych powikłań.

Adenowirusy (ADV) to duża rodzina wirusów DNA szeroko rozpowszechnionych w środowisku. Są one odpowiedzialne głównie za występowanie zakażeń górnych dróg oddechowych, przewodu pokarmowego (biegunki, wymioty) oraz zakażeń narządu wzroku (zapalenie spojówek). Typowe zapalenia gardła i górnych dróg oddechowych o podłożu adenowirusowym dotyczą głównie dzieci w wieku pomiędzy 6. miesiącem, a 5. rokiem życia. Okres inkubacji, czyli pojawienia się pierwszych objawów zakażenia adenowirusami, bywa różny, zazwyczaj wynosi jednak 2-14 dni. Objawy towarzyszące infekcji tym patogenem są mało charakterystyczne, dlatego w celu potwierdzenia etiologii choroby wskazane jest wykonanie testów laboratoryjnych..

Syncytialny wirus oddechowy, RSV (respiratory syncytial virus, RSV) może być przyczyną zapalenia płuc i zapalenia oskrzeli u małych dzieci. W przypadku większości dzieci objawy RSV przypominają zwykłe przeziębienie. Jednak w przypadku niektórych dzieci zakażenie może być bardziej niebezpieczne. Objawy poważniejszej infekcji obejmują trudności w oddychaniu i świszczący oddech. Do zarażenia wirusem RSV dochodzi najczęściej od późnej jesieni do wczesnej wiosny. Niemal wszystkie dzieci do 2. roku życia przynajmniej raz ulegają zakażeniem wirusem RSV.

Ból gardła może być spowodowany atakiem wirusów lub bakterii, które są odpowiedzialne za anginę ropną. Rozpoznanie etiologii infekcji gardła po samych objawach bardzo często skutkuje postawieniem błędnej diagnozy oraz wdrożeniem nieskutecznego leczenia. Test w kierunku paciorkowców z grupy A (Strep A) pozwala na szybkie potwierdzenie lub wykluczenie, że zapalenie gardła zostało spowodowane przez paciorkowce beta-hemolizujące grupy A – Streptococcus pyogenes. Dobrze dobrana i poprawnie zaordynowana antybiotykoterapia zapobiega większości powikłań, chroni przed gorączką reumatyczną, skraca czas zakaźności chorego, zmniejsza intensywność objawów choroby, ogranicza nosicielstwo patogenu oraz zapobiega nawrotom anginy ropnej. Wynik pozytywny testu oznacza, że w badanej próbce wykryto antygen paciorkowców beta-hemolizujących grupy A i infekcja ma podłoże bakteryjne. Zawsze wymaga ona leczenia antybiotykiem, a nieleczona może prowadzić do wielu niebezpiecznych powikłań, m.in. nabytych wad serca u dzieci i młodzieży. Wynik negatywny przemawia za zapaleniem gardła o etiologii wirusowej. W przypadku uzyskania wyniku dodatniego rekomendujemy wykonie posiewu bakteriologicznego z gardła w celu określenia jaki jest właściwy antybiotyk (tzw. leczenie celowane) w leczeniu danego szczepu bakterii, który odpowiedzialny jest za problem kliniczny.

Test należy wykonać po 48-72 godzinach od wystąpienia objawów. Jest to badanie nieinwazyjne i bezbolesne, dlatego może być stosowane u dzieci. Materiałem do badania jest wymaz pobrany za pomocą jałowej wymazówki.

Wymaz powinien być pobrany po zachowaniu co najmniej 2 godzinnego odstępu od posiłku oraz zaaplikowania donosowych środków przeciwdrobnoustrojowych (kropli, maści, aerozoli). W dniu badania nie należy stosować płukanek do ust i innych środków o miejscowym działaniu bakteriobójczym.

Na badanie można zgłaszać się cały dzień, w godzinach pracy laboratorium.

Wynik testu laboratoryjnego w kierunku SARS-COV2 + GRYPA A/B + ADV + RSV + STREP A dostępny jest w ciągu 1 h.