Zespół sercowo-nerkowo-metaboliczny (CRM) – nowe wyzwanie współczesnej medycyny

czwartek, 30 lip 2026 |

Rosnące rozpowszechnienie chorób metabolicznych, kardiologicznych i nefrologicznych, przyczyniło się do zdefiniowana w 2023 r. przez Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (AHA) zespołu sercowo-nerkowo-metabolicznego (CRM – cardio-renal-metabolic syndrome). Zespół ten stanowi narastające wyzwanie zdrowotne na świecie. W Polsce szacuje się, że z tym problemem zmaga się kilkanaście milionów dorosłych Polaków. 

Zespół sercowo-nerkowo-metaboliczny (CRM)

Zespół sercowo-nerkowo-metaboliczny (CRM) jest zaburzeniem ogólnoustrojowym. Charakteryzuje się współzależnością oraz patofizjologicznymi interakcjami pomiędzy metabolicznymi czynnikami ryzyka, przewlekłymi chorobami nerek a chorobami układu sercowo-naczyniowego. Mechanizmy leżące u podstaw poszczególnych jednostek chorobowych składających się na zespół sercowo-nerkowo-metaboliczny są ze sobą powiązane i wzajemnie się napędzają – występowanie którejkolwiek z nich może przyczyniać się do rozwoju kolejnej, ta zaś jeszcze kolejnej. Tak tworzy się błędne koło, które prowadzi do dysfunkcji wielu narządów i wysokiego ryzyka poważnych powikłań sercowo-naczyniowych.

Do rozwoju zespołu sercowo-nerkowo-metabolicznego (CRM) prowadzi wiele czynników, które często występują jednocześnie: 

  • przewlekły stan zapalny w organizmie,
  • czynniki genetyczne,
  • obciążający wywiad rodzinny,
  • brak aktywności fizycznej i siedzący tryb życia
  • dieta bogata w cukry i tłuszcze nasycone
  • stosowanie używek,
  • nadwaga i otyłość (zwłaszcza trzewna),
  • zaburzenia hormonalne,
  • problemy ze snem,
  • zaburzenia zdrowia psychicznego.

Jakie są objawy zespołu sercowo-nerkowo-metabolicznego (CRM)?

W początkowej fazie zespół sercowo-nerkowo-metaboliczny (CRM) rozwija się skrycie. Pojawiające się objawy wynikają z powolnego uszkadzania poszczególnych układów. Mogą być różnorodne i zależą od stopnia zaawansowania choroby oraz dominującego narządu dotkniętego dysfunkcją. 

Objawy związane z układem sercowo-naczyniowym
  • podwyższone ciśnienie krwi,
  • duszności, szczególnie podczas wysiłku,
  • kołatanie lub uczucie niemiarowego bicia serca,
  • zawroty głowy, omdlenia,
  • ból lub dyskomfort w klatce piersiowej.

Objawy związane z nerkami
  • zmiany w ilości i częstotliwości oddawania moczu,
  • obrzęki, zwłaszcza nóg, stóp i twarzy,
  • problemy z koncentracją i bóle głowy wynikające z gorszego oczyszczania krwi.

Objawy metaboliczne
  • przewlekłe zmęczenie i brak energii,
  • silne pragnienie i częste oddawanie moczu,
  • gwałtowne wahania masy ciała,
  • senność po posiłkach bogatych w węglowodany,
  • zaburzenia gospodarki lipidowej,
  • nagromadzenie tkanki tłuszczowej w okolicach brzucha.

Profil badań „Zespół sercowo-nerkowo-metaboliczny (CRM)”

Zespół sercowo-nerkowo-metaboliczny (CRM) wymaga kompleksowej diagnostyki, która pozwala na wczesne rozpoznanie i lepsze dopasowanie terapii do potrzeb pacjenta.

CK-MB + pro-BNP NT + Troponina I met. wysokoczułą

Są to kluczowe markery używane w kardiologii. Służą do oceny stanu mięśnia sercowego. Pro-BNP NT jest markerem wskazującym na przeciążenie serca. Służy do diagnozowania oraz monitorowania niewydolności serca. CK-MB  i Troponina informuje o martwicy lub uszkodzeniu komórek mięśnia sercowego.

hsCRP (CRP ultraczułe)

W ostatnim czasie można znaleźć coraz więcej publikacji na temat związku pomiędzy białkiem C-reaktywnym i procesem aterogenezy. Ma ono pośredni udział na wszystkich etapach powstawania, przebudowy i destrukcji blaszki miażdżycowej. Dowiedziono, że w zmienionych przez proces miażdżycowy naczyniach oraz w obszarach mięśnia sercowego objętych martwicą pozawałową, obecne jest białko C-reaktywne. Ponadto białko CRP może również brać udział w inicjowaniu procesu krzepnięcia krwi. Centers for Disease Control and Prevention i American Heart Association rekomendują białko CRP oznaczane metodą wysokoczułą (hs CRP) jako wskaźnik ryzyka sercowo-naczyniowego.

Cholesterol całkowity + HDL + LDL + non-HDL + CHOLESTEROL REMNANTÓW + Trójglicerydy

Profil lipidowy jest ważnym narzędziem profilaktyki zdrowotnej. Pozwala na przeprowadzenie kompleksowej oceny stanu gospodarki lipidowej organizmu. Badanie jest wykorzystywane do wykrywania zaburzeń w przetwarzaniu tłuszczów oraz jako wstępna ocena ryzyka rozwoju miażdżycy, udaru mózgu i chorób sercowo-naczyniowych. 

Lipoproteina a

Lipoproteina (a) uznawana jest za niezależny, genetycznie uwarunkowany czynnik ryzyka miażdżycy. Zależność między podwyższonymi stężeniami Lp(a) a zwapnieniem naczyń krwionośnych ma liniowy charakter co oznacza, że ryzyko choroby sercowo-naczyniowej i jej powikłań rośnie wprost proporcjonalnie do wzrostu stężenia Lp(a) (niezależnie od prawidłowego stężenia cholesterolu całkowitego i „złego” cholesterolu LDL).

Homocysteina

Homocysteina jest aminokwasem, którego podwyższone poziomy we krwi pacjentów uważane są za czynnik rozwoju wielu chorób. Szacuje się, że co dziesiąty mieszkaniec Europy ma zbyt wysokie stężenie tego aminokwasu. Homocysteina bierze udział w rozwoju chorób układu krążenia, w tym również udaru mózgu. Należy ona do czynników prozakrzepowych, dlatego jej podwyższone wartości sprzyjają rozwojowi zakrzepicy naczyń żylnych i tętniczych. Homocysteina nazywana jest przez niektórych badaczy „Cholesterolem XXI wieku”.

Kreatynina + eGFR + Mocznik + Kwas moczowy

Główną funkcją układu moczowego jest usuwanie z organizmu produktów przemiany materii i toksyn oraz utrzymanie gospodarki wodno-elektrolitowej. Ponadto bierze on udział w produkcji i wydzielaniu niektórych hormonów. Kreatynina i wskaźnik eGFR znalazły szczególne zastosowanie jako biochemiczny marker oceniający funkcję filtracyjną i stopień uszkodzenia nerek. 

Sód + Potas

Elektrolity są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Uczestniczą w regulacji objętości płynów w organizmie oraz równowagi kwasowo-zasadowej. Mają zdolność wiązania i zatrzymywania wody. Sód pomaga utrzymać prawidłowe ciśnienie krwi oraz wodę w organizmie. Potas dba o pracę mięśni i serca.

Mocz badanie ogólne + mikroskopowa ocena osadu

Badanie ogólne moczu stanowi podstawowe narzędzie diagnostyczne, które dostarcza cennych informacji, między innymi o kondycji nerek, gospodarce węglowodanowej, zaburzeniach równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzeniach metabolicznych oraz funkcjonowaniu układu moczowego. 

Wskaźnik ACR (albumina/kreatynina) W PRÓBCE MOCZU

Wg najnowszych międzynarodowych rekomendacji wskaźnik ACR (albumina/kreatynina) stanowi najlepszy wskaźnik utraty białka z moczu. Albumina jest jednym z pierwszych białek, które pojawiają się w moczu po uszkodzeniu nerek. Wykrycie wczesnego stadium uszkodzenia nerek (mikroalbuminuria) jest pomocne w ustaleniu właściwego sposobu leczenia i pozwala na zwolnienie tempa postępowania choroby nerek, lub też całkowicie zapobiega jej rozwojowi.

Glukoza + Insulina + HOMA-IR

Oznaczenie stężenia glukozy wykonuje się w profilaktyce, rozpoznaniu i monitorowaniu leczenia cukrzycy. Insulina jest hormonem polipeptydowym produkowanym przez komórki B wysp trzustkowych Langerhansa. Główną funkcją insuliny jest dostarczenie i magazynowanie glukozy w komórkach oraz utrzymanie stężenia glukozy we krwi na prawidłowym poziomie. Odgrywa kluczową rolę w metabolizmie tłuszczów. Przyczynia się do gromadzenia zasobów energetycznych ustroju. Oznaczenie poziomu insuliny pozwala ocenić zdolność trzustki do produkcji tego hormonu i stopień wykorzystania go przez organizm. Najbardziej powszechną i uznawaną na całym świecie metodą oceny wrażliwości komórek organizmu na insulinę jest wskaźnik HOMA-IR, który oblicza się według wzoru matematycznego na podstawie stężenia glukozy i insuliny na czczo we krwi pacjenta.

Hemoglobina glikowana met. HPLC (HbA1C)

Wartość HbA1C odzwierciedla średnie stężenie glukozy we krwi, w okresie około 3 miesięcy poprzedzających oznaczenie, przy czym około 50% obecnej we krwi HbA1C powstaje w ciągu ostatniego miesiąca przed wykonaniem oznaczenia. Jedną z głównych zalet HbA1C w porównaniu z tradycyjnym pomiarem glukozy na czczo, jest brak wpływu na wynik zmienności dobowej, stresu, spożycia pokarmu czy wysiłku fizycznego w czasie bezpośrednio poprzedzającym wykonanie badania. W laboratorium MEDICA badanie rutynowo wykonywane jest referencyjną techniką chromatografii HPLC (wysokosprawnej chromatografii cieczowej) certyfikowanej przez National Glycohemoglobin Standarization Program (NGSP).

Kortyzol poranny

Kortyzol jest hormonem produkowany przez nadnercza, który pomaga organizmowi reagować na stres, reguluje poziom cukru we krwi oraz wspiera przemianę materii. Podwyższony poziom kortyzolu przez dłuższy czas może przyczynić się do zmniejszenia tolerancji wysiłku, zaburzenia metabolizmu cukrów i tłuszczy oraz obniżenia zdolności organizmu do regeneracji.

Próby wątrobowe: Bilirubina całkowita + AST + ALT + GGTP + ALP

Wątroba to jeden z ważniejszych narządów wewnętrznych organizmu. Odgrywa kluczową rolę w wielu procesach życiowych, takich jak: przemiany tłuszczów, cukrów, białek, hormonów i innych substancji trafiających do przewodu pokarmowego. Zespół sercowo-nerkowo-metaboliczny (CRM) jest ściśle związany ze stłuszczeniową chorobą wątroby i jej zaawansowanym stadium, jakim jest zwłóknienie.

Jak należy przygotować się do badania?

W celu zapewnienia poprawności badania i wiarygodnego wyniku, wybierając się na badania laboratoryjne, należy się do nich odpowiednio przygotować.

Badanie krwi

  • Pacjent powinien być co najmniej 10-12 godzin po spożyciu ostatniego posiłku.
  • Nie należy pić kawy, wody smakowej, soków.
  • Nie należy spożywać posiłków, przekąsek, warzyw i owoców, cukierków odświeżających oddech, żuć gumy, palić papierosów.
  • Zaleca się aby na ok. 30 min. przed pobraniem krwi wypić szklankę wody.
  • Zaleca się pobieranie krwi w godzinach rannych miedzy 6:30 a 11:00.
  • Pacjent przed pobraniem krwi powinien być w spoczynku 15 min.
  • Na kilka dni przed planowanym badaniem należy zachować stałą, dotychczas stosowaną dietę oraz unikać spożywania alkoholu.
  • Na wyniki badania mogą wpływać zażywane leki, zioła, suplementy diety lub inne środki farmakologiczne, dlatego, jeśli pacjent je przyjmuje, w dniu badania należy je zażyć po pobraniu krwi (chyba, że lekarz zaleci inaczej).
  • Na 48 godzin przed badaniem należy unikać nadmiernego wysiłku fizycznego oraz stresu.

Badanie moczu

  • Powinna być to porcja moczu oddana po nocy, pobrana ze środkowego strumienia po zachowaniu higieny intymnej (po dokładnym umyciu zewnętrznych narządów płciowych przy użyciu ciepłej wody i mydła).
  • Mocz należy oddać do jednorazowego naczynia.
  • W przypadku małych dzieci i niemowląt mocz zbiera się do specjalnego woreczka zakupionego w aptece (inny dla chłopca, inny dla dziewczynki). Woreczek nie powinien być przyklejony dłużej niż jedną godzinę.
  • Pobrany mocz należy dostarczyć w ciągu 2 godzin do laboratorium.
  • Kobiety powinny wykonać badanie przynajmniej 3 dni po menstruacji.
  • Dzień przed planowanym badaniem zaleca się zachować wstrzemięźliwość płciową.

Autor: mgr anal. med. Natalia Bilska – Diagnosta laboratoryjny

Pliki cookie

Ta witryna używa plików cookie, aby zapewnić najlepszą możliwą wygodę użytkowania. Informacje o plikach cookie są przechowywane w przeglądarce użytkownika i spełniają takie funkcje, jak rozpoznawanie użytkownika po jego powrocie na naszą stronę internetową oraz pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które części strony internetowej są dla użytkownika najciekawsze i najbardziej użyteczne.

Wszystkie ustawienia plików cookie można zmienić, przechodząc do zakładek po lewej stronie.